Ctrl-Z

2 juli t/m 7 augustus 2011

Gastcurator: Eric van Straaten

Opening: zondag 3 juli 2011 om 16.00 uur. Aansluitend lezing en forumdiscussie.

ctr-z

Ctrl-Z is op de PC de sneltoets voor ‘undo’ en is de titel van de expositie met beelden vervaardigd door een 3D-printer. Met vijftien exposanten is dit de eerste grote tentoonstelling in Nederland met werk van beeldend kunstenaars die gebruik maken van deze techniek. Met werk van Hans van Bentem, Antoinette Briët, Jennifer Hoes, Thomas Huyghe (België), Thomas Laureyssens (België), Stijn van der Linden, Mike Pelletier (Canada), Rinus Roelofs, Theo Schepens, Marc Sokpolie, Eric van Straaten, José van Tubergen, Ilse Vermeulen, Hugo Vrijdag, André van de Wijdeven en Rem van der Zee. Wat betekent het digitaal fabriceren van het werk voor de authenticiteit er van? De Vishal organiseert in samenwerking met Nieuwe Teisterbant aansluitend aan de opening een lezing en forumdiscussie, waarin deze vraag centraal staat.

Interview met Eric van Straaten

Op 3 juni opent in de Vishal de expositie Ctrl Z.

Ctrl-Z is op de PC de sneltoets voor ‘undo’ en is de titel van de expositie met beelden vervaardigd door een 3D-printer.

Met vijftien exposanten is dit de eerste grote tentoonstelling in Nederland met werk van beeldend kunstenaars die gebruik maken van deze techniek. Met werk van Hans van Bentem, Antoinette Briët, Thomas Huyghe (België), Thomas Laureyssens (België), Stijn van der Linden, Mike Pelletier (Canada), Rinus Roelofs, Theo Schepens, Marc Sokpolie, Eric van Straaten, José van Tubergen, Ilse Vermeulen, Hugo Vrijdag, André van de Wijdeven en Rem van der Zee.

Een interview met gastcurator Eric van Straaten, tevens één van de exposerende kunstenaars.
‘Mijn eerste kennismaking met de techniek was toevallig. Mijn vriendin, de kunstenares Jennifer Hoes, was uitgenodigd om deel te nemen aan een ontwerpwedstrijd van TNO en daar werd het 3D printproces uitgelegd. Ook was er de mogelijkheid om een eigen ontwerp te laten printen. Ik was op dat moment bezig om een pop te ontwerpen, een zogenaamde balljoint doll waarbij de lichaamsdelen konden bewegen door middel van balletjes, en het leek mij een goed idee om die mogelijkheid aan te grijpen om die pop te laten printen. Dat beviel zo goed dat ik er mee door ben gegaan’.

Hoe werkt het ?

‘Je maakt een driedimensionaal beeld in de computer. Als dat klaar is laat je het printen door een 3D printer. 3D printers zijn er in verschillende vormen, sommige spuiten laagjes plastic op en andere plakken of smelten gips, metaal of plastic aan elkaar met bijvoorbeeld een laser. Het printen kan op dit moment in zo’n vijftien verschillend e materialen, maar de overeenkomst is dat een model altijd wordt opgebouwd uit laagjes, die doorsneden zijn van het model. In de techniek waarin ik werk, worden laagjes gips aan elkaar geplakt met inkt. Daardoor is dit de enige techniek waarin je direct in kleur kunt printen.
Er is ook een techniek die werkt met laagjes vloeistof die hard wordt door laserlicht. Dan worden alleen bepaalde delen van de vloeistof door laser beschenen waardoor dat gedeelte verhardt. Die techniek is al gebruikt bij het reproduceren van het skelet van koning Toetanchamon. Door die techniek is het mogelijk geweest om een precieze reproductie te maken van kunststof. Ook in de medische wereld wordt al gebruik gemaakt van 3D printing, bijvoorbeeld voor het produceren van protheses van ledematen. En een hele nieuwe toepassing die nu onderzocht wordt is het reproduceren van een bot om daar vervolgens stamcellen op te kweken die nieuw bot aanmaken’.

Terug naar de toepassing in de kunst. Je hoeft met deze techniek geen fysieke beeldhouwer meer te zijn om een beeld te kunnen maken. Ideaal voor Eric die nu in staat is om beelden te maken die hij in zijn hoofd en vervolgens op het scherm van zijn computer heeft bedacht..iets dat hij anders niet zou kunnen.

‘Het creatieve proces zit niet in het vervaardigen van het fysieke eindproduct, dat doet de printer. Ik gebruik zelf zogenaamde ‘templates’ voor het maken van mijn beeldjes. Die templates zijn modellen die ik via het internet kan downloaden en waarmee ik vervolgens aan de slag kan.
Ik gebruik dus bestaande figuren, modellen. Ik poseer en bewerk die beelden op een manier waardoor die modellen een nieuwe uitstralingen een nieuwe pose krijgen en er dus een nieuw, nog niet eerder gemaakt beeld ontstaat.
Het ligt in die zin veel dichter bij mijn vak als fotograaf dan bij het vak van beeldhouwer. Toch noem ik mij kunstenaar. Iemand zei laatst dat de prints die worden uitgerekend door de computer tot een foto in het platte vlak ook al mooi zijn maar ik wil echt dat het een fysiek product is’.

De vraag is natuurlijk of je jezelf dan mag betitelen als ‘kunstenaar’. Het blijkt een ingewikkeld schemergebied te zijn…

‘Ik weet niet of ik mijzelf kunstenaar mag noemen. Ik heb weinig met hedendaagse kunst. Het concept achter een kunstwerk interesseert mij eigenlijk niet, het gaat mij om het eindproduct. Het beeld moet iets met je doen, zonder dat daar een hele uitleg voor nodig is. Er is inmiddels wel een nieuw vraagstuk opgedoken : we kunnen met deze techniek eindeloos identieke beelden maken. Natuurlijk kan een ‘ambachtelijke’ beeldhouwer ook een reeks afgietsels van hetzelfde beeld maken maar die verschillen altijd een beetje van elkaar. Dat is iets waar 3D kunstenaars nu over debatteren : hoe ga je om met het unieke karakter van een kunstwerk? Misschien moeten we er wel naar streven om elk beeld uniek te maken door bijvoorbeeld andere kleuren toe te passen.

De tentoonstelling Ctrl Z is tot 7 augustus in de Vishal te zien. Op 3 juli vindt er in samenwerking met Nieuwe Teisterbant een paneldiscussie plaats over de positie van 3d kunst in de kunstwereld. Ook zal er gedurende de tentoonstelling een 3D printer in werking te zien zijn.